Michał Sędziwój (1566-1646) w siedemnastowiecznej Europie był bardziej znany jako -Sendivogius Polonus. Nazywano go również i to częściej "księciem alchemików", był postacią godną pamięci.

Prawdopodobnie pochodził z okolic Nowego Sącza i tam właśnie pobierał pierwsze nauki. Był bardzo zdolnym i skorym do nauki dzieckiem. Jednak nie interesowały go wówczas tak znane i cenione zawody jak sędzia czy lekarz.
Jego marzeniem było posiąść sekret "kamienia filozoficznego", a także zamienianiem metali nieszlachetnych w złoto.
Po śmierci swojego ojca odziedziczył spory majątek. Postanowił że wyruszy w podróż po Europie. W czasie tej podróży, odwiedzał wielu światowej sławy alchemików. Pewnego dnia w czasie jego długiej i wyczerpującej podróży, wydarzyła się mu przygoda, która wywarła trwały wpływ na jego dalsze losy. Przejeżdżając przez Saksonię, uwolnił z wiezienia Sethona - włoskiego alchemika. Który trafił do aresztu ponieważ księciu Christianowi, który był bardzo chciwy, nie chciał zdradzić tajemnicy zamiany ołowiu w złoto. Za to został wtrącony do wiezienia i torturowany w okropny sposób. Dowodem wdzięczności, za uwolnienie go od tortur, których nie szczędzili mu królewscy oprawcy, nasz alchemik otrzymał wyjątkowy prezent - uncję proszku. Jednak nie był to zwykły bezwartościowy proszek, ów proszek miał zdolność przemienienia kilograma ołowiu w czyste złoto. Niestety niedługo po tym Seton zmarł. Zostawił w spadku wszytko co posiadał, w tym swoją młodą żonę Weronikę.
Sędziwój szybko poślubił wdowę po sławnym alchemiku, i udał się z nią w podróż do Czech. Rudolf II, obecny król Czech, interesował się magią, alchemią i astrologia. Pewnego dnia Sendivogius , wrzucił do kotła kawałek ołowiu, i zmieszał z cudownym proszkiem który otrzymał w darze. Po chwili zamiast ołowiu wyciągnął sztabkę złota. Król był zachwycony, postanowił ten czyn uwiecznić na sklepieniu.
Niedługo potem Sędziwój , postanowił wyruszyć w dalszą podróż, tym razem do Wirtembergii. Ówczesny władca Fryderyk III, był znany z tego że lubił otaczać się wielkimi alchemikami, a nasz rodak właśnie do nich należał. Miał on niewątpliwie nadzieje, że dzięki temu udam mu się wreszcie napełnić swój pusty skarbiec dukatami. Na dworze króla Michał, z powodzeniem demonstrował swoje zdolności. Jednak Mühlenfels, dotychczasowy faworyt władcy, zazdrosny o splendory spływające na Sendivogiusa, pojmał go. Zniszczył wszytko co dostał w darze, i zabrał mu to co było dla niego najważniejsze - cudowny proszek. Przy pomocy swojego pomocnika, udało mu się wydostać z lochów, do jakich wtrącił go Mühlenfels. Dowiedział się o tym król i surowo ukarał sprawcę zajścia. Za wszelka cenę Fryderyk III, chciał załagodzić całą nieprzyjemną sprawę. Nadał naszemu alchemikowi, tytuł barona Serübau i dobra Leiningen, które wkrótce potem sprzedał by mieć na dalszą podróż.
Zmęczony ciągłymi podróżami wrócił do miasta swojej młodości - Nowego Sącza. Stamtąd udał się do Warszawy na dwór - Zygmunta III Wazy. Jednak jego alchemiczne próby nie dawały upragnionych efektów. Do śmierci pisał dzieła alchemiczne, jednak nigdy tak naprawdę nie udało mu się posiąść sekretu kamienia filozoficznego. śmierć zabrała go pewnej nocy w 1646. Od tego momentu krąży wiele legend z jego udziałem. Których autentyczności nie można do dnia dzisiejszego podważyć.

Ludzie uważają, że można spotkać jego zjawę która kroczy w uniwersyteckiej todze z wysoko podniesioną głową przez rynek swojego rodzinnego miasta, i rzuca przy tym na około siebie bezdźwięcznie złote monety. Powiadają iż gdy ktoś w noc sylwestrowa spotka zjawę, będzie miał wiele szczęścia w nowym roku, o ile serce nie odmówi mu posłuszeństwa.
Jeśli będziecie kiedykolwiek spędzać sylwestra w Nowym Sączu, nie zapomnijcie przed północą wybrać się na spacer przez rynek miasta. Może wam uda sie zobaczyć postać "księcia alchemików" i sypnie wam pod nogi dukaty - na szczęście w Nowym Rok

Fatalne Jędze, był to swojego czasu najpopularniejszy zespół w Świecie Magii. Byli oni idolami wielu nastolatków. Pierwsza książkowa wzmianka o Fatalnych Jędzach jest dość intrygująca: „Harry nie miał pojęcia, kim lub czym są Fatalne Jędze, bo nigdy nie miał dostępu do radia czarodziejów, ale z dzikiego podniecenia, jakie wywoływała ta pogłoska wśród słuchaczy Cr (Czarodziejska Rozgłośnia Radiowa), wywnioskował, że musi to być jakaś słynna grupa muzyczna”. Kilkadziesiąt stron dalej domyślamy się, że jest to prawdopodobnie czarodziejska kapela rockowa: „Teraz, wśród burzy oklasków, na podium wkroczyły Fatalne Jędze, wszystkie nadzwyczaj owłosione i ubrane w czarne szaty, malowniczo porozdzierane i postrzępione”.

 

Skład zespołu:


# Herman Wintringham (1974). Lutnia.


# Kirley Duke (1971). Gitara.


# Gideon Crumb (1975). Dudy.


# Donaghan Trameltt (1972). Gitara.


# Myron Wagtail (1970). Lider i wokalista.


# Orsino Thruston (1976). Bębny.


# Heathcote Barbary (1974). Gitara.


# Merton Graves (1978). Wiolonczela.

---

Symbole Magiczne


Symbole magiczne

Symbole magiczne towarzysza człowiekowi od zarania dziejów. Juz na rysunkach naskalnych możemy znaleźć różnego rodzaju symbole o charakterze magicznym. Miały one za zadanie odstraszać źle moce, bądź przyciągać dobre. Rysowano je na nagrobkach, umieszczano przed wejściem do domostw, ba - nawet tatuowano! Do najbardziej znanych, niejako uniwersalnych symboli magicznych zaliczyć możemy krąg, krzyż, pentagram i heksagram.

Krąg - to podstawowy symbol magiczny, jego zakreślenie to odzwierciedlenie granic kosmosu, a raczej jednego z kosmosów. Krąg najlepiej definiuje zamknięta przestrzeń. Oddziela maga i jego obszar bezpośredniego działania od reszty świata, wyznacza niejako obszar ochronny, gdzie źle moce nie maja żadnego dostępu. Krąg, jak i pozostałe symbole, obecny jest we wszystkich kulturach. Na obrysie kręgu budowano budowle mieszkalne i sakralne. Najprawdopodobniej ma to związek z mitycznym wrzecionem czasu snującym nic ludzkiego przeznaczenia, należącym do królowej Omfale. Słowo "cyrkiel" oznaczające krąg pochodzi od imienia czarodziejki Kirke (Circe) z Odysei Homera. W kręgu odbywane były sady plemienne, narady, i to zarówno wśród plemion słowiańskich, jak i np. wśród Indian. Na płaszczyźnie czysto fizycznej zakreślamy krąg pokazując, ze to miejsce jest nasze. Ma to odzwierciedlenie np. w zabawach dziecięcych. Krąg to również słonce. Okrągły Stul z legendy o królu Arturze tez miął wymowę magiczna, nikogo nie wywyższał, wszyscy siedzieli jeden obok drugiego.

Krzyż - to drugi z podstawowych symboli magicznych. Jego powstanie jest chyba tak stare jak gatunek ludzki. Krzyż pochodzi z czasów znacznie wcześniejszych niz. chrześcijaństwo. Obecny był od zarania dziejów we wszystkich kulturach. Jako znak ochronny stawiany był np. na polach, gdzie miął zapewnić obfite zbiory, i ochronić przed szkodnikami. Często umieszczano na nim figurę ukrzyżowanego króla, złożonego w ofierze. Plemiona afrykańskie stosowały skrzyżowane gałęzie jako ochronę przed złymi duchami. Skrzyżowane np. włócznie broniły dostępu do władcy, czy do domostw. Krzyż występuje również w starogermańskich znakach runicznych. Tzw. swastyka, złamany krzyż to znak określający słonce, używany przez plemiona indiańskie.

Swastyki używały również indoeuropejskie ludy Persji i Indii. Krzyż był symbolem babilońskiego boga Bela, tyryjskiego Dumuzzi, odpowiednika Tammuza, nordyckiego Odyna, i greckiego Dionizosa. W Babilonie i Asyrii krzyż był symbolem boga słońca. Od imienia chaldejskiego boga Tammuza, łączy sie krzyż z litera atu .Pierwotnie miął kształt litery X, później T z obniżona nieco poprzeczka. Egipski "Klucz Nilu" wyglądający jak T z "pętelka" u góry oznaczał Zycie. W celach religijnych krzyża używały również cywilizacje Majów i Azteków.
Rzymianie również posługiwali sie krzyżem, Juliusz Cezar umieścił krzyż na monecie ze swoja podobizna. Bachus, rzymski bóg, przedstawiany był z opaska na Glowie. Na opasce widniały liczne krzyże.
Krzyża używali również Celtowie. Zazwyczaj krzyż wiązany był z wszelkimi formami kultu sil przyrody ? ogień, słonce, Zycie. W ciągu wieków pojawiło sie wiele form krzyża - około 400.


Pentagram - podobnie jak i krzyż występuje we wszystkich niemal kulturach, niemal od czasów prehistorycznych. Pierwotnie pentagram był symbolem bogini Korę ? Pradawnej Matki Ziemi, czczonej w czasach neolitu. Znany jest również jako Gwiazda Bogini Isztar, później Gwiazda Izydy. Najstarszy chyba pentagram to znaleziony na pieczęci królewskiej, w prastarym sumeryjskim mięście Ur., liczący około 3500 lat.

Babilończycy rysowali pentagram na pojemnikach, w których przechowywali żywność. Miało to zapobiec psuciu sie żywności i niszczeniu jej np. przez źle moce. Działało! Celtowie na długo przed Chrystusem czcili pentagram jako znak bogini podziemi ? Morgany. Z kolei mistycy pitagorejscy uznali pentagram za symbol doskonałości, kojarząc go ze zdrowiem i życiem. Pentagram to również symbol 5 ran Chrystusa ? po 2 na nogach i rekach, oraz rana w boku. Uznany został za symbol prawdy i religijnego mistycyzmu. Świadczyć o tym może nazwanie pentagramu Gwiazda Trzech Króli i Gwiazda Betlejemska. Dopiero Święta Inkwizycja uznała pentagram, a zwłaszcza jego odwrócona wersje za znak mocy szatańskich, kojarząc jego odwrócona wersje z wizerunkiem Glowy koźla, bądź diabla Bafometa. Mieli go rzekomo czcić Templariusze. Podział na dobre i źle pentagramy przyjął sie za sprawa byłego księdza, Alphonse Luisa Constans, bardziej znanego jako Eliphas Levi, członka Zakonu Złotego Brzasku.

Tymczasem odwrócony znak pentagramu to symbol Rogatego boga, małżonka bogini Matki, niemającego nic wspólnego z diablę, szatanem, itd. Idee odwróconego pentagramu jako diabelskiej gwiazdy wykorzystał twórca satanizmu Anton Sandor LaVey, tworząc Biblie Szatana i było to zastosowanie komercyjne. Teraz odwrócony pentagram kojarzony jest z satanizmem. Pięcioramienna gwiazda symbolizuje człowieka ? ręce, nogi Glowa, zaś kolo zakreślone dookoła znaku to bariera ochronna.

Pentagram uznawany jest także za odwieczny, prastary symbol magii. Jego piec wierzchołków ma bardzo bogata symbolikę: piec zmysłów, piec światów (fizyczny, eteryczny, astralny, mentalny i duchowy), piec żywiołów chińskich, cztery żywioły i duch górujący nad nimi, 5 ran Chrystusa. Jest także symbolem wielu bogów i bóstw m.in. w neopogańskiej religii Wica. Pentagram pojawia sie także jako oznaka wiedzących, magów, "wyżej wtajemniczonych". Jeśli z pentagramu buchał ogień uznawany był on za symbol Astralnego Światła. Generalnie jest to mocny znak ochronny, wspólny dla wielu kultur i religii. W magii używany jest do przywoływania, bądź odpędzania, o czym potem. Istotne jest to, ze pentagram jako symbol magiczny znany na całym świecie wszystkim kulturom przetrwał do dziś jako jeden z najsilniejszych znaków magicznych.

Heksagram - Znak magiczny, równie chyba stary jak i wymienione wcześniej, heksagram pojawia sie również w wielu wierzeniach i kulturach, od hinduskich mandali począwszy, poprzez wyobrażenia europejskie, do rzeźb z Ameryki. Znak heksagram w starożytności stosowany był jako pieczęć. W magii często kojarzony z egzorcyzmami. Heksagram łączy sie z judaizmem, co nie jest słuszne, gdyż do około XII wieku w literaturze judaistycznej nie ma nawet wzmianki o heksagramie. Pojawiają sie one znacznie później. Korzenie heksagram sięgają Az po daleki Wschód, gdzie znany był jako Wielka Jantra, w tantryzmie i hinduizmie. Stanowił on tam polaczenie pierwiastka kobiecego z męskim, był symbolem seksualnego zjednoczenia. Żydzi zaś zaczerpnęli go z pełna świadomością jego seksualnej wymowy. Heksagram, jakkolwiek by o nim nie mówić, to polaczenie dwóch pierwiastków. Polaczenie przeciwstawnych żywiołów, obecne w wielu kulturach, to najkrócej mówiąc odpowiednik znaku jin-jang, polaczenie przeciwieństw i panowanie nad nimi."" Polaczenie bieli i czerni, dobra i zła. To również polaczenie seksualności kobiecej i męskiej. Dwa zachodzące na siebie pionowo trójkąty równoboczne, skierowane ku sobie wierzchołkami, stały sie symbolem judaizmu, SA obecne nawet na fladze Izraela. To polaczenie pierwotnych sil symbolizuje tzw. ?jedność w dwoistości?. Na poziomie duchowym heksagram jest symbolem równowagi, zrównoważonej boskości w człowieku.

Heksagram jest jednym z silniejszych znaków magicznych. W magii, oprócz tego, ze pełni role uniwersalnego wręcz znaku magicznego, ochronnego, stosowany jest jako pieczęć. Heksagramem pieczętuje sie wykonane rytuały. Często używany jest jako wzmacniacz efektów magicznych. Wykorzystuje sie go w różnego rodzaju biżuterii, talizmanach i amuletach, czego przykład powyżej. Istotna sprawa jest, ze zarówno pentagram, jak i heksagram same w sobie posiadają moc, robiąc amulet należy je dodatkowo jednak "nasycić" własnymi energiami, własnymi wibracjami. Tylko wtedy jego magiczne działanie Bedzie w pełni skutkowało. Na płaszczyźnie fizycznej polega to na tym, ze znak taki jak najczęściej nosimy przy sobie, oczywiście po uprzednim rytualnym oczyszczeniu go. Często o nim myśląc dostrajamy go do naszych wibracji. Przyniesiony prosto ze sklepu heksagram czy pentagram wymaga jednak indywidualnego dostrojenia.
 

Tortury

Byłoby naprawdę miło pomyśleć, że Bathildy Bagshot w swej Historii magii powiedziała całą prawdę na temat polowań na czarownice, które odbywały się w początkach nowożytnej historii Europy. Uczniowie Hogwartu dowiadują się z niej, że czarownice i czarodzieje paleni na stosie nie czuli bólu ? proste zaklęcie sprawiało, że płomienie wydawały się przyjemnymi łaskotkami. Lecz dobra pani Bagshot milczy na temat losu tysięcy zwykłych kobiet i mężczyzn, których fałszywie oskarżono o czary i którzy nie dysponowali żadnymi magicznymi środkami, aby ulżyć sobie w cierpieniu. Niestety to ci ludzie byli prawdziwymi ofiarami histerii, jaka ogarnęła niemal całą Europę w połowie piętnastego wieku i trwała aż po kres siedemnastego stulecia.

Przez niemal 250 lat ludzie wszystkich warstw społecznych byli przekonani, że ich życiu zagraża spisek czarownic. Nikczemnicy zaprzedani idei pokonania chrześcijaństwa mieli uprawiać diabelskie sztuczki wszędzie ? od stodoły po królewskie komnaty. Kiedy gorliwi sędziowie i przywódcy religijni rzucili się wyplenić wszelkie zło i zmieść wszystkie czarownice z poaha.,wierzchni ziemi, tradycyjne prawnicze i etyczne zasady poszły w kąt. Współcześni uczeni oceniają, że w tamtym okresie poddano okrutnym torturom i stracono jako czarownice od trzydziestu do kilku tysięcy osób na podstawie dowodów, które w najlepszym razie były wątpliwe, a często po prostu nie istniały.

Dlaczego w ogóle doszło do tak przerażających wydarzeń? Trudno powiedzieć na pewno. Jednak bez wątpienia dużą rolę w stworzeniu atmosfery nieufności pośród sąsiadów, a nawet w rodzinie odegrał konflikt religijny, w tym podział chrześcijaństwa na wojujące obozy katolików i protestantów. Równie ważne było wynalezienie w połowie piętnastego stulecia druku, który umożliwił gwałtowne rozprzestrzenienie się idei i lęków związanych z czarami wśród ludzi znajdujących się u władzy.

Wiele z nich można było znaleźć w Malleus maleficarum, czyli Młocie na czarownice ? przewodniku umożliwiającym łatwą identyfikację czarownic, sprawne przeprowadzanie ich procesu i karanie, napisanym w 1486 roku przez dwóch niemieckich łowców czarownic. Książka odniosła natychmiastowy sukces ? czytało ją duchowieństwo, czytała palestra oraz każdy, kto posiadł tę umiejętność. Księga była tak popularna, że przez prawie dwieście lat w sprzedaży ustępowała wyłącznie Biblii. Chociaż to nie ona stała się powodem polowań na czarownice, jednak przez popularyzację i wspieranie wierzeń, na których zasadzały się prześladowania czarownic, Młot... z pewnością dopomógł unieśmiertelnić stereotypy i pogłębić dezinformację, co sprowadziło śmierć na tysiące niewinnych ludzi.

Autorzy Młota... podawali mrożące krew w żyłach szczegóły zawierania przez czarownice paktów z diabłem, przeobrażania się w dzikie bestie albo składania w ofierze niemowląt, a dzięki aprobacie papieża Innocentego VII ich twierdzenia stawały się niepodważalną prawdą. Setki procesów o czary przeprowadzono na postawie przedstawionych przez nich procedur, zgodnie z którymi odmawiano czarownicom prawa do adwokata albo wzywania świadków, zalecano natomiast tortury. Odnosząc się do biblijnej zapowiedzi, że "Nie będzie czarownica żyła na ziemi" (Księga Wyjścia 22, 18), autorzy zapewniali lud, że jedyną reakcją na zagrożenie ze strony szatana może być wykorzenienie i zniszczenie jego sług na ziemi.

Większość odpowiedzialności za przeprowadzenie tego żmudnego zadania spadła początkowo na Inkwizycję ? urząd Kościoła katolickiego, którego przeznaczeniem było odszukiwanie i tępienie herezji (wierzeń i praktyk niezgodnych z nauczaniem Kościoła). Zawodowi inkwizytorzy dysponowali szerokimi uprawnieniami umożliwiającymi wynajdowanie i karanie heretyków, a jednostki znane z trudnienia się magią były oczywistym celem ich poczynań. Chociaż Kościołowi nie podobali się wiejscy mądrzy i czarodzieje, którzy przygotowywali eliksiry miłosne i stosowali uzdrawiające zaklęcia, byli oni integralną częścią swych społeczności i władze nigdy nie myślały poważnie o tym, by się nimi zająć. Teraz jednak Kościół twierdził, że każdy, kto posiada nadprzyrodzone moce, otrzymał je od diabła, tak więc winny jest ? przestępstwu podlegającemu karze śmierci. Ta zasada odnosiła się zarówno do wiejskich znachorów i wróżbitów, jak i do wszystkich tych, których podejrzewano o uprawianie złowrogich form magii, takie jak rzucanie uroków w celu wyrządzenia krzywdy ludziom albo zniszczenia plonów.

Oskarżenia o czary nie ograniczały się do osób, którym przypisywano magiczną moc. Wraz z rozwojem histerii gdy polowaniem na czarownice zajmował się już nie tylko Kościół, ale również świeckie władze katolickie i protestanckie, od wszystkich bogobojnych obywateli zaczęto oczekiwać, że wskażą jak najwięcej podejrzanych. Starowinkę można było oskarżyć wyłącznie na podstawie jej wyglądu albo dlatego, że przechadzała się po wiosce, mrucząc coś pod nosem, a w dodatku miała miotłę. Sprzeczka o drobiazg mogła się zakończyć oskarżeniem o czary, jeśli tylko urażona strona zdecydowała się zasugerować władzom, że sąsiad rzucił na nią klątwę. Na terenach, gdzie własność skazanych czarownic można było przejąć, najbardziej prawdopodobnym celem donosów stawali się bogaci. Ofiarą pomówień o czary padali jednak wszyscy: kobiety i mężczyźni w każdym wieku, biedni i bogaci ? i wszyscy byli torturowani i paleni na stosie. Anonimowe oskarżenie można było rzucić na każdego, a oskarżyciel nie musiał się obawiać, że stanie twarzą w twarz z tym, kogo wydał.

Kiedy już czarownica została aresztowana, wytaczano jej proces, z góry uznawano ją za winną, chyba że dowiedzione zostało coś przeciwnego. Młot na czarownice mówił przecież, że sędziowie nie muszą wykazywać się nadmierną ostrożnością w ferowaniu wyroków, gdyż Bóg nie pozwoli, by niewinna osoba została skazana na czary. W Niemczech, Francji i Szwajcarii podejrzanych rutynowo poddawano torturom, by wymusić na nich szczegółowe zeznania. W takich koszmarnych okolicznościach torturowana niemal zawsze przyznawała się do wszystkiego, czego tylko chcieli inkwizytorzy ? oddawania czci szatanowi, wzywania demonów i paktowania z nimi, latania na miotle na sabaty o północy, rzucania klątw na sąsiadów i wielu innych zbrodni. Każde zaś takie wyznanie potwierdzało wiarę oskarżycieli w to, że diaboliczna konspiracja ma monumentalne rozmiary i podsycało w nich pragnienie, by szukać tym pilniej i karać jeszcze surowiej. W Anglii i Skandynawii, gzie tortury były zakazane, sędziowie opierali się na nie potwierdzonych zeznaniach"""" świadków oraz obecności tak zwanego ?znaku czarownicy? (wystarczył byle pieprzyk albo znamię). Wystarczyło też, by oskarżona posiadała demonicznego kompana ? zwierzaka. Każda ?czarownica? zmuszona była podać imiona wspólników, by można było wytoczyć kolejne procesy. Ta procedura wywoływała czasami reakcję łańcuchową, która kończyła się eksterminacją całej wioski. W roku 1589 jednego dnia stracono 133 mieszkańców miasteczka Quedlinburg w Niemczech.

Oczywiście nie wszyscy wierzyli w czary. Nie każdy podejrzewał swych sąsiadów o konszachty z diabłem. Dlatego więc rozsądni ludzie nie przemówili przeciw prześladowaniu czarownic i nie położyli kresu szaleństwu? Cóż, niektórzy próbowali, lecz procesy czarownic miały poparcie władz, a każdy, kto otwarcie powątpiewał w realność czarów albo winę nieszkodliwej staruszki, sam narażał się na postawienie przed sądem. Tylko ci, których chronili wysoko postawieni poplecznicy, mogli wziąć na siebie takie ryzyko, ale i tak w większości przypadków ich protest nie na wiele się zdawał.

Ostatecznie jednak panika związana z czarownicami wygasła sama, kiedy rewolucja naukowa wprowadziła do Europy powiew nowego sceptycyzmu, a wiara w magię stała się niemodna pośród wpływowych warstw społecznych. Do jednego z ostatnich większych wybuchów prześladowań doszło w 1692 roku w amerykańskim Salem w stanie Massachusetts. Ostatni proces o czary w Anglii odbył się w roku 1712, we Francji w 1745 roku, a w Niemczech w roku 1775. W Anglii i Szkocji ustawy zabraniające praktykowania czarów zostały uchylone w 1736 roku. Ci, w których wciąż jeszcze tliła się wiara w mieszanie się diabła w ziemskie sprawy, zachowywali ją dla siebie. Czary, które przestały być herezją (chociaż Kościół dalej to potępia), na nowo weszły do świata prostej ludowej magii. Jednakże skojarzenia czarownic ze złem nigdy do końca nie zniknęły. Jeszcze w dwudziestym wieku zanotowano wybuchy agresji wobec domniemanych czarownic w Europie i Stanach Zjednoczonych.

Tortury Czarownic

Łacińskimi terminami "inquisitio corporalis" lub "examinatio cum gravitate" określano w dawnym wymiarze sprawiedliwości środki dowodowe o charakterze cierpień fizycznych, zadawane w toku postępowania sądowego, celem wymuszenia zeznań oskarżonego, dla osiągnięcia przyznania się do winy lub udowodnienia zarzucanego czynu. Najskuteczniejszym sposobem uzyskania przez dawną Temidę wymienionych rezultatów, było stosowanie tortur.

Tortury były środkiem dowodowym znanym już w starożytności, stosowano je już w procesach attyckich (greckich) i rzymskich. Wykonywać je jednak można było wyłącznie w stosunku do niewolników. Moc dowodowa tortur w hierarchii innych środków była znaczna, większa chociażby od zeznań świadków i przysięgi. Zeznania niewolników składane na torturach były spisywane, a następnie odczytywane w toku procesu.

Najczęściej strony oddawały na tortury własnego niewolnika, co uznawane było za świadectwo pewności sprawy i gotowości poniesienia znacznej straty materialnej dla udowodnienia swoich racji, albowiem ich przeprowadzenie kończyło się przeważnie śmiercią lub trwałym kalectwem niewolnika. Dopuszczalne też było poddanie torturom niewolnika będącego własnością przeciwnej strony procesowej. Ofiarowanie niewolnika na tortury nie wynikało wcale ze znajomości przez niego przedmiotu sprawy (nawet ze słyszenia), lecz było sposobem wykazania własnej niewinności, zwłaszcza gdy był on wytrzymały, a inne dowody miały niewielką moc.

Najpopularniejszym narzędziem tortur w Grecji było rozciąganie niewolnika na obwodzie koła, do którego go przywiązywano, a następnie wprawiano w wolny ruch obrotowy za pomocą korby umieszczonej w piaście koła.

W państwie rzymskim tortury posiadały podobny charakter i stosowane były także tylko wobec niewolników. Z bardziej znanych tortur, źródła rzymskie wymieniają wyciąganie kości ze stawów za pomocą sznurów (fidiculae) oraz przykładanie do nagich boków rozżarzonych blach (lamina). Nie jest natomiast jasne, czy narzędzia do zdzierania i kaleczenia skóry (uncae, ungulae) były odrębną formą tortury, czy też służyły wyłącznie obostrzeniu wykonania kary śmierci. Jednym z największych apologetów stosowania tortur w rzymskim wymiarze sprawiedliwości, był słynny teolog św. Augustyn z Ippon (354 - 430), który w swoim traktacie "De civitate Di" opowiadając się za katowską funkcją państwa jako bicza bożego, uważał tortury "za niezbędne", mimo że "niejeden niewinny niezasłużoną karę musi cierpieć".

Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego na jego obszarze utworzyły się germańskie państwa szczepowe. Najstarszymi źródłami prawa germańskiego były spisy prawa zwyczajowego, zwane "leg es barbarorum". Miały one charakter uniwersalny i dokonały ich wszystkie państwa szczepowe, z wyjątkiem Wandalów. Niektóre szczepy weszły na terytorium cesarstwa jako sprzymierzeńcy (Ostrogoci, Wizygoci, Burgundowie), inni jako zdobywcy (Longobardowie, Wandalowie). Śledząc dzieje rozwoju leg es, instytucję tortur spotykamy głównie w zbiorach sprzymierzeńców, których prawo pozostawało pod pewnymi wpływami rzymskimi. W prawie burgundzkim i ostrogockim tortury stosowano wyłącznie wobec niewolników i kolonów, natomiast u Wizygotów poddawano im również ludzi wolnych, ale tylko wyjątkowo, w razie wystąpienia istotnych wątpliwości. Natomiast ze spisów praw zwyczajowych zdobywców, tortury spotykamy w prawie frankońskim i bawarskim. Prawo Franków Balickich z lat 507 - 511 przewidywało stosowanie tortur wobec sługi obwinionego o kradzież. Za kradzież do 15 solidów - za torturę uznawano chłostę w wysokości 120 razów. Za kradzież do 35 solidów - sprawca obrywał 120 batów, co uznawano za górną granicę wytrzymałości ludzkiej, a następnie oprawca mógł go dalej torturować.

Miejsce tortur w hierarchii środków dowodowych stworzone w okresie starożytności, utrzymało się aż do XIII w., czyli do początków procesu inkwizycyjnego, który stał się do końca XVIII w. panującą formą procesu karnego. Proces inkwizycyjny wywodził się z postępowań prowadzonych przeciwko ruchowi waldensów, a potem albigensów, z którymi rozprawiono się krwawo w 1229r. (pokój paryski i sobór w Tuluzie).

Jego zasady zostały sformułowane przez cesarza Fryderyka II w konstytucjach Lombardii (1224r.), ustawodawstwie sycylijskim z Meli (1231r.), a powtórzone w dekretach papieża Grzegorza IX dla Rzymu (1231r.). Tymi ostatnimi utworzono kościelne trybunały inkwizycyjne, które oddano w ręce powstałego w 1215r. zakonu dominikanów. Po udowodnieniu winy, sądy kościelne przekazywały heretyków sądom świeckim, które orzekały karę śmierci przez spalenie i nakazywały przeprowadzenie egzekucji sprawcy. We Włoszech faktycznie stosowanie tortur w procesach o herezję ma jednak genezę późniejszą, gdyż zapoczątkowane zostało dopiero konstytucją Innocentego IV "Ad exstirpanda" z 1252 r. Natomiast w Niemczech, w oparciu o ustawy Fryderyka II, stosowanie tortur udowodniono jeszcze w pierwszej połowie XIII w., a pierwsza o nich wzmianka pochodzi z księgi prawa miasta Wiener - Neustadt z lat 1221-1230, chociaż prawdopodobnie były już one w użyciu w końcu XII stulecia. Zapewne też już wtedy stosowano je nie tylko odnośnie heretyków, ale także przestępców, którzy dopuścili się czynów przeciwko Bogu i religii: bluźnierstwa, sodomii, magii, alchemii i czarów. Z czasem, obok ustawodawstwa cesarskiego i miejskiego, tortury przewidywały również powstające w XIII wiecznych Niemczech zbiory prawa zwyczajowego. Wymienia je "Zwierciadło Szwabskie" (1275r.), pozostające pod wpływem prawa kanonicznego i rzymskiego, które dopuszcza ich stosowanie w każdym procesie poszlakowym, a więc wtedy, gdy nie ma dwóch wiarygodnych świadków, stwierdzając, że oskarżonego można "chłostać i ciężkim więzieniem o głodzie i zimnie oraz innymi złymi rzeczami karać, aż do zmęczenia". Jeszcze pod koniec XV w. tortury były rzadkością, ustępując innym środkom dowodowym. Wspominają o tym ustawy o sądach, karzących gardłem dla miasta Ellwang (1466r.), które wprawdzie przewidują tortury, lecz za ważniejsze uznają: przysięgę złożoną przez 2 uczciwych ludzi i zeznania świadków. Obydwa te środki stosowano zresztą w razie odwołania przez oskarżonego zeznań złożonych na torturach, zwłaszcza, gdy nie przekonani ławnicy pragnęli zaostrzyć sankcję. Wątpliwości te rozwiała już ustawa gardłowa dla Tyrolu wydana w 1499r. przez Maksymiliana I. Zalecała ona - dla przyspieszenia procesu za zamkniętymi drzwiami stosowanie tortur w razie wystąpienia uzasadnionych podejrzeń. Tortury przeprowadzała wtedy specjalna komisja sądowa, a zeznania oskarżonego były spisywane i służyły za główny materiał dowodowy przy wydaniu wyroku.

W okresie średniowiecza najsłynniejszym procesem inkwizycyjnym z użyciem tortur, był proces przeciwko zakonowi templariuszy. Wszczęto go we Francji na początku XIV w., za sprawą króla Filipa IV Pięknego i za zgodą papieża Klemensa V. Templariuszy poddano wymyślnym torturom, zmuszając ich do przyznania się, że oddają cześć bożkowi o imieniu Bafometa. Uprawiać też mieli wyuzdane orgie, składać ślubowanie szatanowi, a swoich przełożonych całować w nieprzyzwoite miejsca. Kilkudziesięciu braci zamęczono na torturach, a 57 templariuszy, którzy odwołali wymuszone zeznania, spalono w Paryżu w 1313 r., wśród nich wielkiego mistrza J. de Moulay. Ogromne bogactwa zakonu zagarnął król. Szeptano potem wśród ludu, że wielki mistrz ze stosu wezwał papieża i króla przed sąd samego Boga, w każdym razie obydwaj zmarli w sile wieku, w przeciągu pół roku.

W Polsce proces inkwizycyjny i stosowanie tortur przyjmowały się na zasadzie wędrownej idei. Następowało to wskutek: oddziaływania prawa niemieckiego - zwłaszcza w prawie miejskim, wzrostu władzy monarszej od połowy XIV w. i studiów prawników polskich na obcych uniwersytetach, głównie włoskich i niemieckich, skąd przejmowano popularne doktryny karne, następnie stosowano je w praktyce sądowej.

W prawie ziemskim, tendencje do stosowania zasad procesu inkwizycyjnego, ujawniły się w drugiej połowie XIV w. i łączyły się z utworzeniem urzędu oprawcy, który skupiał w swoim ręku większość funkcji procesowych. Oprawca (iusticiarius) ścigał przestępców, a po ich schwytaniu przeprowadzał śledztwo i odbywał nad nimi sąd. Działalność oprawców najbardziej rozwinęła się w Małopolsce. Wszakże pod koniec XIV w. przeciwko urzędowi temu wystąpiła szlachta, która w przywileju z 1388r. uzyskała przyrzeczenie jego zniesienia, powtarzane zresztą kilkakrotnie w XV w. (1425, 1430, 1433). Nie zostały one wprawdzie zrealizowane, lecz w praktyce doprowadziły do podporządkowania oprawcy staroście i przekształcenia go w urzędnika policyjnego. Ostatnia wzmianka o istnieniu urzędu oprawcy w Koronie pochodziła z 1481 r., dłużej utrzymał się on tylko na Mazowszu. Załamanie się na przełomie XV i XVI w. tendencji absolutystycznych i rozwój demokracji szlacheckiej, uniemożliwiły dalszy rozwój budzącego obawy szlachty postępowania inkwizycyjnego oraz pozostanie przy dotychczasowych zasadach procesu skargowego. Jedynym wyłomem w tym względzie było stosowanie tortur względem szlachty, która dopuściła się przestępstw przeciwko państwu i królowi.

W prawie miejskim pierwotne zbiory prawa magdeburskiego, lubeckiego i chełmińskiego nie wymieniały procesu inkwizycyjnego ani też nie przewidywały tortur jako środka dowodowego. Sytuacja zmieniła się w połowie XV w. wraz z przenikaniem do największych miast nowych doktryn karnych. W Gdańsku pierwszym przejawem zastosowania zasad postępowania inkwizycyjnego, był proces oskarżonego o zdradę miasta Marcina Kogg ego. Oprawca pojmał go 6 lutego 1457 r. i postawił przed sądem śledczym w Pucku, gdzie -poddany torturom, ujawnił nazwiska 5 wspólników, a następnie po sprowadzeniu wszystkich do Gdańska i ponowieniu tortur, ujawnili oni 2 dalszych wspólników. Wszystkich skazano na karę śmierci. Generalnie do wydania w 1532 r. Karoliny, proces inkwizycyjny i tortury w prawie polskim zarówno ziemskim, jak i miejskim, miały znaczenie zaledwie marginalne, a przypadki ich stosowania były sporadyczne.

Odmiennie przedstawiała się sytuacja w sądownictwie kościelnym. W 1424r. pod naciskiem Kościoła, Władysław Jagiełło wydał edykt wieluński, przeciwstawiający się wpływom husyckim w Polsce. Wyznawanie herezji husyckiej było w nim przyrównane do zbrodni obrazy majestatu, a starostom i sądom miejskim nakazano ściganie podejrzanych, wskazanych przez inkwizytorów i przekazywanie ich sądom duchownym, które po uznaniu ich winnymi oddawały ich w ręce świeckiego wymiaru sprawiedliwości, celem przeprowadzenia egzekucji. Od połowy XV w. tendencja ta ulega jednak poważnemu ograniczeniu, a sądownictwo kościelne starano się odseparować.

Piekło Kobiet

Magia zajmowali sie zarówno mężczyźni, jak i kobiety, ale wykształciły sie odrębne stereotypy czarownika i czarownicy. Ten pierwszy miął w sobie cos z uczonego, a nawet Kaplana, czarownica zawsze była kojarzona ze złem. Kobieta była uważana za istotę intelektualnie nizsza,niemozliwe wiec było, by tego, co umie, nauczyła sie bez udziału demonów, którym sie zamian za wiedze zaprzedała.

Kim tedy była czarownica? Oczywiście - kobieta, najczęściej samotna stara i uboga, pochodząca z plebsu. Przeciwko nim najłatwiej kierowano podejrzenia, bo były one najbardziej niechcianymi członkami społeczności. Gdy machina oskarżeń Szla w ruch, nie liczył sie jedna kani wiek, ani majątek, ani status społeczny ofiar.

W czasach, gdy Tysiace kobiet torturowano i skazywano na okrutna śmierć za czary, czarnoksiężnicy płci męskiej, otwarcie przyznający sie do współpracy z ciemnymi silami, mogli spokojnie uprawiać swa sztukę pornosem Inkwizycji i byli chętnie przyjmowani nie tylko na dworach książęcych czy królewskich, ale i w pałacach biskupich. Byli to ludzie wykształceni, lekarze bądź przyrodo znawcy, a nierzadko i duchowni. Oni tez ostro atakowali czary, nie odnosząc wszakże tego określenia do siebie.

Trithemius, mistrz magii a zarazem opat klasztoru Wurzburgu, pisał 1508roku: "Czarownicy to wstrętni ludzie, a zwłaszcza kobiety pośród nich,wyrzadzaja bowiem one rodzajowi ludzkiemu nieobliczalne szkody,uciekajac sie do pomocy złych duchów i czarodziejskich napojów. W każdej połaci kraju i nawet w najmniejszej wiosce znaleźć można czarownice. Przez złośliwość tych kobiet umierają ludzie i bydło, a nikt nie pomyśli o tym, ze dzieje sie to przez te wiedzmy".

Czarownica żyje na uboczu, w jej domu pełno jest ziół i różnych ohydnych ingrediencji, z których sporządza napoje i inne produkty magiczne. Nocami, nasmarowawszy sie specjalna maścią, wzbija sie w powietrze i odbywa dzikie loty. Może Zamienic sie w zwierze, np. w wilka, kota albo kruka, by w tej postaci karmić sie krwią niewinnych. potrafi wyleczyć z choroby, ale tez w chorobę wpędzić, a nawet uśmiercić. Może rzucić urok słowem, gestem lub wzrokiem. Widzi przeszłość i przyszłość, obcuje z demonami i ma władze nad pogoda. Ten wizerunek zawiera elementy znane wszystkim kulturom i epokom.

Czarownice z Salem

W Denver w Massachusetts znajduje sie pomnik poświecony ofiarom jednego z najbardziej znanych polowań na czarownice (Salem 1692r).Jesli oskarżano je za lataniem, to wyłącznie na sabat. Jeśli o zabicie niemowlęcia - to w celu złożenia go w ofierze. Takie zarzuty pojawiały sie w donosach sąsiadów czy krewnych czarownicy. Wysuwali je i podsuwali świadkom - dopiero sędziowie.

Czarownice z Salem to zwyczajowa nazwa grupy około 80 kobiet (ale także mężczyzn), oskarżonych w procesie sadowym o czarnoksięstwo, w 1692 w Salem Village i Salem Town, w Nowej Anglii (obecnie stan Massachusetts,USA). Rezultatem tej sprawy była egzekucja 13 kobiet i 7 mężczyzn. Proces rzekomych "czarownic" skutkował odsunięciem purytanów od wpływu na władze i zapoczątkował ewolucje społeczeństwa amerykańskiego w kierunku państwa neutralnego ideologicznie.

Historia
W 1692 mieszkanki Salem: córka miejscowego pastora Bety Harris i jej kuzynka Abigaile Williams zaczęły cierpieć na dziwne konwulsje i twierdzić, ze zostały "zaczarowane" przez żebraczkę Sarę Foods, stara kobietę Sarę Osborne i murzyńska niewolnice Tiube. Stopniowo objawy choroby zaczęły pojawiać sie tez u innych mieszkanek Salem.

Domniemane 3 "czarownice"" osadzono w wiezieniu, jednak liczba kolejnych osób oskarżanych o czarnoksięstwo Rośla lawinowo (do około 80 oskarżonych) i wiezienia nawet w okolicznych miejscowościach były przepełnione. W maju 1692 gubernator William Chips ustanowił sad w Salem do zajęcia sie sprawa.

Proces oparł sie na zasadzie: przyznanie sie do bycia czarownica czarownikiem) oznaczało wypuszczenie na wolność, nie przyznanie sie groziło skazaniem na śmierć. Miedzy 10 czerwca i 19 października 1692 powieszono na szubienicy 19 osób, głównie starsze i ubogie kobiety, ale także pastora, który odmówił dalszego aresztowania rzekomych czarownic. jednego 80-letniego starca Gisela Coreya(odmawiajacego przyznania sie do winy) zabito przez powolne miażdżenie go pod ogromnymi kamieniami.

Proces zakończył sie w styczniu 1693 i wywołał powszechne oburzenie społeczeństwa Nowej Anglii oraz zadania zadość uczynienia rodzinom ofiar oraz osobom niesłusznie aresztowanym i prześladowanym. Jednak Az do 1954 nie wszyscy skazani na śmierć byli formalnie uniewinnieni. Wiedza tajemna nie musi być wykorzystywana do czynienia zła, ale w epoce polowań na czarownice rozróżnienie miedzy magia czarna i biała sie zatarło. Ten, kto umie Łęczyc, umie tez zabijać, a ten, kto odczynia uroki - wie, jak je rzucać. Magie nie mogła być wiec "dobra skoro przyjęto za pewnik, ze pochodzi od diabla. Do lochów Inkwizycji trafiały znachorki i akuszerki, które łatwo było oskarżać o porywanie noworodków dla szatana lub o zabijanie ich dla zdobycia składników doczarodziejskich maści.

Słowiańskie Czarownice

Cioty inaczej Złote baby albo wróżki lub czarownice - kobiety zajmujące się u Słowian magią.
Cioty mieszkały zwykle w lasach unikały wścibskich oczu), ale jeśli im się chłop spodobał to przyjmowały postać piękną i uwiódłszy swego wybranka, mieszkały z nim we wsi i nikt ich od zwyczajnej dziewczyny odróżnić nie umiał. Głównym zajęciem Ciot było leczenie okolicznej ludności. Odbywało się to następująco:
Ciota odurzała się mieszaniną wywarów z Bieluniu (datury) i muchomora czerwonego, (obie rośliny są halucynogenne, ale dosyć toksyczne, więc pewnie znały jakąś odtrutkę). W tym transie mogły zobaczyć co dolega choremu i jakie są środki zaradcze na jego przypadłość. Ponadto wróżyły i za opłatą mogły przepowiadać przyszłość.
Jednak poza leczeniem i wróżeniem były Cioty dość kapryśne, i z byle powodu mogły sprowadzić nieszczęście. Uroki czyniły na nabiale i drobiu, i zdrowych czyniły chorymi. więc lepiej było się im bez potrzeby nie naprzykrzać. Kiedy zaczarowały jedzenie, wtenczas zdradzały to ogień lub kipiąca woda.
Aby się przed ich urokami uchronić, trzeba było na przykład odwrócić garnek uchem do ognia. Miało to taką siłę, że czarownica musiała przyjść do tegoż domu, gdzie chciała czynić zło. Wtedy pierwszą kobietę, która otworzyła tylko drzwi, uznawano za czarownicę. Aby odpędzić czarownice od domu, przybijano na progu podkowę; czarownice bały się ponadto ziół zbieranych podczas sobótkowej nocy.
Moc czarownic wzrastała szczególnie podczas zaćmienia słońca i księżyca, a także w dniach przesileń słońca - latem i zimą.

Opiekunką magii i czarownic była Wiła. Zapewne dlatego, że zajmowała się białą magią, nie wyglądała staro, brzydko i szkaradnie jak najczęściej widziano czarownice. Wiła miała skrzydła i szybko przenosiła się z miejsca na miejsce. Nie miała litości dla karanych przez bogów, chociaż niekiedy zdradzała im wyroki piekieł. Adam Mickiewicz tak pisał o niej w "Literaturze słowiańskiej" (1841r.):
"Wiła jest coś na kształt geniuszów, gnomów sylfów. Łączy w sobie własności tych wszystkich tworów fantazji. Poeci wyobrażają sobie ją zawsze jako dziewice cudnej piękności. Unosi się ona w powietrzu; ugania się za obłokami. Niebezpiecznie jest spotkać się z nią, a tym bardziej przerwać jej mit rygę (zabawę). Niekiedy udziela dobrych rad podróżnym; częściej jednak zwodzić ich zwykła".

Polskie Czarownice

Do spokojnego, słowiańskiego zaścianka wielkie polowanie na czarownice zawitało dosyć późno. Pierwszą znaną nam czarownicę stracono w 1511 roku, w Waliszewie koło Poznania. Osławieni inkwizytorzy nie mieli nic wspólnego z wyrokiem ? kobiecinę skazał sąd miejski. Co było później, trudno powiedzieć: przyjmuje się, że na śmierć skazano od 5 do 10 tysięcy domniemanych czarownic. Skąd biorą się owe szacunki, ciężko zgadnąć, jako że zasoby archiwów nie zostały jeszcze dokładnie przebadane. Wiadomo natomiast, że polowanie na czarownice trwało w Polsce dłużej, niż w innych krajach europejskich i jeszcze w wieku XIX podobno chłopstwo utłukło kilka nieszczęsnych babin, co zresztą pruska propaganda skwapliwie wykorzystała jako dowód ogólnego zdziczenia i cywilizacyjnego zacofania Polaków.

Same czarownice znamy jedynie z przekazów pośrednich ? pośrednich, więc i stronniczych, trudno bowiem polegać na zeznaniach wymuszonych na torturach. Nawet zeznania "dobrowolne" niekoniecznie zasługują na wiarę, ponieważ przed rozpoczęciem badania kat miał zwyczaj oprowadzać rzekomą wiedźmę po izbie tortur i wyjaśniać jej funkcjonowanie zgromadzonych tam przedmiotów. Nic dziwnego, że skonfrontowana z katowskimi narzędziami niewiasta nabierała większej ochoty do zeznań, zaś sam dobór pytań zadawanych przez oprawcę mógł sugerować odpowiedzi. Stąd dość trudno jest zgadywać, czy oskarżone o czary naprawdę stosowały jakieś praktyki magiczne i na czym one polegały.

Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że istniały dwa poziomy magicznych stereotypów. Dla wieśniaka z podlaskiej wioszczyny wiedźmą była baba, która osusza wymiona krów i sprowadza niepłodność na niewiasty. Dla sędziów i ludzi obeznanych z traktatami demonologicznymi, wiedźma była heretyczką, służyła szatanowi i w piątkowe latała na sabaty. Sędziowie i kaznodzieje prawili, że diabeł spółkuje z wiedźmami pod postacią kozła, zaś jego nasienie jest zimne jak lód; wieśniacy przyjmowali te rewelacje z zadziwieniem. Dopiero po pewnym czasie oba zespoły wierzeń, ludowy i elitarny, przemieszały się ze sobą. Należy jednak pamiętać, że stereotyp wiedźmy nigdy nie był statyczny, zmieniał się pod wpływem literatury demonologicznej, ale też "wymogów chwili". Dlatego czarownicą mogła być równie dobrze zamożna wdowa po majstrze cechowym ("za dobrze się babie powodzi, musi być z czartem w spółce"), jak i uboga żebraczka ("odmówiłam jej jałmużny, popatrzyła koso na kołyskę i na drugi dzień dziecko zmarło ? ani chybi wiedźma rzuciła urok"). Polowania na czarownice miały własną dynamikę i niejednokrotnie służyły nie tyle pognębieniu diabelskich zastępów, ile celom daleko bardziej praktycznym i przyziemnym. Pozwalały usunąć kłótliwą sąsiadkę, zagrabić dobytek zamożnej mieszczki czy pozbyć się z wioski kłopotliwej ladacznicy. Oskarżenie o czary było tu o tyle użyteczne, że ofierze było bardzo trudno udowodnić własną niewinność; zresztą same sądy częstokroć zdawały sobie sprawę, że procesy są skutkiem zadawnionych konfliktów. Próbowano ów proceder jakoś ukrócić. Na przykład włoska inkwizycja wymagała, aby oskarżyciel, który nie był w stanie dowieść słuszności zarzutów, ponosił karę, miałaby spotkać ofiarę oszczerstw.

Sabat

Czym "nowa" czarownica różni się od czarownic i wiedźm dawnych? Otóż czarownica jest nie tylko heretykiem, który odwrócił się od Boga. Ona należy do sekty, która znalazła sobie nowego Boga w postaci szatana. Najmocniejszym dowodem przeciwko każdej czarownicy było jej przyznanie się do uczestnictwa w sabacie i rzekoma przysięga złożona diabłu.

Obraz sabatu czarownic wszedł do historii sądownictwa już w związku z wielkim procesem, który toczył się przeciwko templariuszom w Tuluzie w 1335 roku.

Heretycy musieli przyznać, że wzlatywali na wierzchołki gór, że modlili się do szatana, który ukazywał się im w postaci kozła, że uprawiali rozpustę, wreszcie - pożerali niemowlęta.

Obraz ten w wyobraźni prześladowców czarownic zyskiwał na kolorycie, nowych szczegółach i okrucieństwie.

Kobiety miały przylatywać na sabat (z reguły w czwartki lub piątki) na miotłach, widłach, kijach (w 1727 roku spalono na stosie niejaką Jatne Horn, która latała na grzbiecie własnej córki), natarłszy się uprzednio maścią zrobioną z ciała niechrzczonego niemowlęcia, blekotu i wodnej cykuty, co pomagało w wylatywaniu przez komin. Potem (na przykład na "Łysej Górze", to znaczy na każdej górze, gdzie przebywają siły nieczyste) urządzano diabelską mszę, tańczono i ucztowano, jedząc straszne okropności, z reguły niemowlęta i padlinę bez soli i wina.

Sabatowa erotyka, która dawała możliwość skazywania na stos nawet dzieci, będących rzekomo owocem diabelskiego nasienia, również wydawała się nie sprawiać czarownicom żadnej radości; zadawały się one co prawda - do wyboru - z demonami żeńskimi (sukubami) lub męskimi (inkubami), ale ich uściski, tudzież narządy były nieprzyjemne, zimne jak lód, a sam szatan mimo niejednokrotnie urodziwej twarzy miał zawsze jakieś mankamenty: a to bocianie nogi, a to kłaków za dużo, ponadto cuchnął z reguły kozłem. Kulminacyjnym punktem sabatu było całowanie szatana "pod ogon". Tylko niekiedy bywało ciekawiej, na przykład niejaka pani Goguillon, spalona za czary 24 maja 1679 roku, opowiadała, że jeździła na sabat raz w tygodniu, gdzie jej diabelski kochanek wznosił ją w powietrze we własnym uchu, zamienioną w małego czarnego pieska.

Jaki interes miały czarownice w udawaniu się na sabat i składaniu przysięgi szatanowi? Dzięki temu umiały powodować ulewne deszcze, susze, gradobicia, rzucały uroki odbierające płodność, mogły do woli zatruwać studnie proszkiem sporządzonym z ludzkich kości, rozprzestrzeniać dżumę (przez posmarowanie specjalną maścią klamek), przemienione w koty dusiły niemowlęta, potrafiły rzucić urok, opętać kogokolwiek, uczynić jajko miękkim, a nawet produkować "kolorowe myszy z liścia różanego", w czym specjalizowała się dziesięcioletnia Anna, spalona na stosie w 1703 roku. Umiały również skłócić małżonków, spowodować impotencję (czyli "odjąć ruchome przyrodzenie"). Również za grzech masturbacji nie odpowiadał nikt inny jak podłe czarownice.

Jednym słowem, potrafiły to, co zawsze czyniły czarownice, czyli pomagać albo szkodzić. Głównie jednak szkodzić. Czarownice były bezinteresownie złośliwe. Co ciekawe, diabeł za ich zło i posłuszeństwo nie obdarzał ich ani bogactwem, ani zdrowiem, ani nawet poczuciem bezpieczeństwa. Bo jednej rzeczy nie umiały czarownice na pewno: nie potrafiły nigdy wyrwać się z rąk oprawców. Posiadając wszelkie diabelskie moce, różne zaklęcia i maści były zupełnie bezbronne, gdy je aresztowano, biczowano, torturowano, męczono, palono żywcem.

Konszachty z Diabłem

Wiara w magię towarzyszy nam od dawna. Najstarszy rysunek szamana liczy 20,000 lat. Zawsze i wszędzie żyli ludzie dysponujący wiedzą niedostępną ogółowi. Czy było to przepowiadanie przyszłości, czy zamawianie deszczu, czy praktyki medyczne - stanowiły one domenę czarowników i czarownic. Ludzi tych szanowano ale i bano się ich, lecz dopiero w nowożytnej Europie uznano czary za zbrodnię.
We wczesnym średniowieczu oficjalne stanowisko Kościoła głosiło, iż nie ma czegoś takiego jak czary, a za wiarę "wzorem pogan" w czarodziejów i czarownice groziła kara śmierci. W roku 906 "Canon Episcopi" nazywa czary "wynalazkiem diabelskim" podając w wątpliwości tylko te cechy i atrybuty czarownic, które mają wyraźny związek z kultami pogańskimi, np. nocne loty na miejsca tajemnych spotkań.
W 1486 roku inkwizytor papieski Heinrich Kraemer i profesor teologii Jecob Sprenger publikują "Malleus Maleficarum" ("Młot na czarownice") książkę, która miała uświadomić ludziom zagrożenie "plagą czarownic" i stałą się podstawą niezliczonych procesów. Dzieło zawierało, oprócz rozprawy teologicznej, wyraźne określenie czarów jako zbrodni, przenosząc sprawę z płaszczyzny religijnej na prawną.
Chociaż płonące stosy kojarzą nam się z okresem średniowiecza, to dopiero w dobie reformacji rozpętało się prawdziwe polowanie na czarownice. Nastąpiło przy tym tragiczne w skutkach przesunięcie ciężkości z pospolitego zabobonu na konszachty z diabłem. Kolejne po "Malleues Maleficarum" znaczące dzieło na temat czarownic - traktat "Demonolatiae" opublikowany w 1595 roku przez Nicolasa Remy - otwarcie już łączy czary z satanizmem, zawierając m.in. szczegółowy opis sabatu. Ten aspekt bardzo szybko zdominował procesy o czary. Podczas śledztwa coraz mnie pytań dotyczyło czynności tak prozaicznych, jak odebranie mleka krowie sąsiadów czy zatrucie studni. Inkwizytorzy za to chcieli wiedzieć, czy i ile razy wiedźma współżyła cieleśnie z diabłem, gdzie odbywały się sabaty i kto w nich uczestniczył.

 Morgana

Umiejętność czarowania, latania w powietrzu, zmieniania się w zwierzęta i uzdrawiania na pomocą magicznych ziół zapewniły czarodziejce Morganie miejsce na kartach czarodziejskich żab. Znana również jako Morgana El Fały, siostra albo siostra przyrodnia króla Artura. Morgana była wszechstronną czarownicą.

Opisywana była jako piękna niewiasta, która ma moc uzdrawiania, potrafi latać i zmieniać kształty. Wraz z ośmioma siostrami mieszkała na wyspie Avalon. Kiedy w ostatecznej bitwie król Artur zostaje ranny, Morgana zabiera go do Avalonu, kładzie na złotym łożu i przywraca zdrowie. W wielu późniejszych podaniach jest mowa o tym, że Morgana nauczyła się czarów od Melina.

Ciekawostka - Fatamorgana

Morgana dała nazwę jednemu z najsławniejszych miraży na świecie – fatamorganie we Włoszech. Ta optyczna iluzja zdarzająca się nad Cieśniną Messyńską miedzy kontynentalną Italią a Sycylia początkowo jawi się jako grupa zwieńczonych wieżyczkami zamków wyrastających pośród mgły z morza. Jeśli przypatrywać się im dość długo, wieże mogą przybrać kształt niewiasty – podobno to sama Morgana – unoszącej się nad wodami. To zdumiewające zjawisko jest podobno wynikiem złożonej interakcji między warstwami wilgotnego powietrza, które zniekształcają i powiększają obraz skał i budynków u wybrzeży cieśniny.